O‘ZBEK ADABIY TILINING ZAMONAVIY TARAQQIYOT TENDENSIYALARI HAMDA LINGVISTIK ME’YOR VA NUTQIY JARAYONLAR
Abstract
mazkur maqolada o‘zbek adabiy tilining zamonaviy taraqqiyot tendensiyalari, adabiy til me’yorlarining shakllanishi va barqarorligi, shuningdek, hozirgi nutqiy jarayonlarning til tizimiga ta’siri ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda adabiy tilning jamiyatdagi kommunikativ vazifalari, ommaviy axborot vositalari, internet kommunikatsiyasi, ijtimoiy tarmoqlar, ta’lim muhiti va rasmiy-idoraviy nutqning til taraqqiyotidagi o‘rni yoritilgan. Zamonaviy davrda leksik qatlamning boyishi, yangi terminlarning shakllanishi, xorijiy tillardan o‘zlashmalar, qisqartmalar, yangi media birliklari hamda og‘zaki va yozma nutq o‘rtasidagi munosabatlarning o‘zgarishi alohida tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari adabiy til me’yorlarini qat’iy saqlash bilan bir qatorda, tilning tabiiy rivojlanish jarayonlarini ilmiy asosda kuzatish zarurligini ko‘rsatadi. Maqolada lingvistik me’yorni faqat taqiqlovchi vosita sifatida emas, balki kommunikativ samaradorlik, tushunarlilik va milliy til yaxlitligini ta’minlovchi dinamik tizim sifatida baholash taklif etiladi.
References
O‘zbekiston Respublikasi. Davlat tili haqidagi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni. – Toshkent, 1989.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining **“O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”**gi PF-5850-son Farmoni. – Toshkent, 2019.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining **“Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”**gi PF-6084-son Farmoni. – Toshkent, 2020.
Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Talqin, 2005.
Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G., Qurbonova M., Yunusova Z., Abuzalova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2010.
Mahmudov N. Til. – Toshkent: Yozuvchi, 1998.
Mahmudov N. O‘qituvchi nutqi madaniyati. – Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007.
Hojiyev A. O‘zbek tili sinonimlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘qituvchi, 1974.
O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2020.
O‘zbek tilining imlo lug‘ati. – Toshkent: Akademnashr, 2023.
Nurmonov A. O‘zbek tilshunosligi tarixi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2002.
Qo‘ng‘urov R., Begmatov E., Tojiyev Yo. Nutq madaniyati va uslubiyat asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 1992.
Абдурахманов X., Шодиев Р. O‘zbek tilining nazariy grammatikasi. – Toshkent: Fan, 2006.
Маслов Ю.С. Введение в языкознание. – Москва: Высшая школа, 1987.
Костомаров В.Г. Языковой вкус эпохи. – Москва: Педагогика-Пресс, 1999.
Crystal D. Language and the Internet. – Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
Wardhaugh R., Fuller J. An Introduction to Sociolinguistics. – Wiley-Blackwell, 2015.
Labov W. Principles of Linguistic Change. – Oxford: Blackwell, 1994–2010.
Aitchison J. Language Change: Progress or Decay? – Cambridge: Cambridge University Press, 2001.
Holmes J., Wilson N. An Introduction to Sociolinguistics. – London: Routledge, 2017.
