O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA BADIIY VA AXBOROT MATNLARI USTIDA ISHLASH ORQALI TANQIDIY FIKRLASHNI SHAKLLANTIRISH
Abstract
Maqolada boshlang‘ich sinf o‘qish savodxonligi darslarida badiiy va axborot matnlari ustida ishlash orqali o‘quvchilarda tanqidiy fikrlash elementlarini shakllantirish masalasi ilmiy tahlil qilinadi. Badiiy matn obraz, qahramon, voqea, hissiyot va estetik idrokni rivojlantirsa, axborot matni fakt, tushuncha, ketma-ketlik, jadval, sabab-oqibat va dalil bilan ishlashni talab qiladi. Tadqiqotda ikki turdagi matnni qiyosiy o‘qish, matn maqsadini aniqlash, asosiy va ikkilamchi axborotni ajratish, muallif pozitsiyasini tushunish, dalil-isbotni tekshirish va shaxsiy munosabat bildirish bo‘yicha metodik yondashuvlar asoslanadi. Maqola boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun tanqidiy fikrlashni yoshga mos, sodda, ammo tizimli ko‘nikmalar majmui sifatida talqin qiladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-637-son, 23.09.2020.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5712-son Farmoni, 29.04.2019.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston — 2030 strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-158-son Farmoni, 11.09.2023.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022 — 2026-yillarda maktab taʼlimini rivojlantirish bo‘yicha milliy dasturni tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-134-son Farmoni, 11.05.2022.
5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Umumiy o‘rta taʼlim to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 140-son qarori, 15.03.2017.
6. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus taʼlimning davlat taʼlim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 187-son qarori, 06.04.2017.
7. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Xalq taʼlimi tizimida taʼlim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 997-son qarori, 08.12.2018.
8. Mullis I.V.S., Martin M.O. (eds.). PIRLS 2021 International Results in Reading. IEA, 2023.
9. OECD. PISA 2022 Results: Uzbekistan Country Note. OECD Publishing, 2023.
10. UNESCO. Teaching Reading in Primary Schools. Paris: UNESCO, 2004.
11. Snow C.E. Reading for Understanding: Toward an R&D Program in Reading Comprehension. RAND Reading Study Group, 2002.
12. Duke N.K., Pearson P.D. Effective Practices for Developing Reading Comprehension. Newark: International Reading Association, 2002.
13. Vygotskiy L.S. Pedagogik psixologiya. Moskva: Pedagogika, 1991.
14. Qosimova K., Matchonov S., G‘ulomova X., Yo‘ldosheva Sh. Ona tili o‘qitish metodikasi. Toshkent: Noshir, 2009.
15. Abdullayeva Q., Yo‘ldosheva S. Boshlang‘ich sinflarda o‘qish darslari metodikasi. Toshkent: O‘qituvchi, 2010.
