GLOBALLASHUV SHAROITIDA G‘OYAVIY-MAFKURAVIY JARAYONLAR INTENSIVLASHUVINING ASOSIY TAMOYILLARI
Abstract
Ushbu maqolada globallashuv sharoitida g‘oyaviy-mafkuraviy jarayonlar intensivlashuvining asosiy tamoyillari falsafiy, ijtimoiy-siyosiy va kommunikativ yondashuvlar kesishmasida tahlil qilinadi. Tadqiqotning nazariy markazida globallashuvning faqat iqtisodiy integratsiya yoki texnologik tezlashuv emas, balki ijtimoiy ong, qadriyatlar tizimi, identitet, fuqarolik mas’uliyati va axborot tanlash madaniyatini qayta shakllantiruvchi murakkab jarayon ekani haqidagi konseptual qarash turadi. Maqolada g‘oya va mafkura jamiyatni birlashtiruvchi, yo‘naltiruvchi, legitimlashtiruvchi va himoyalovchi ma’naviy mexanizmlar sifatida ko‘rib chiqiladi; shu bilan birga, raqamli muhitda mafkuraviy ta’sirning tezligi, ko‘lami, ko‘rinmasligi va emotsional kuchi ortib borayotgani asoslanadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, hozirgi bosqichda g‘oyaviy-mafkuraviy jarayonlar intensivlashuvi besh asosiy tamoyil orqali namoyon bo‘ladi: axborot oqimlarining transmilliylashuvi, qadriyatlar raqobatining kuchayishi, raqamli platformalar orqali ijtimoiy ongga ta’sir mexanizmlarining murakkablashuvi, milliy identitet va universal qadriyatlar o‘rtasida muvozanat izlash, shuningdek, mafkuraviy immunitetni bilim, tanqidiy tafakkur va ma’naviy mas’uliyat bilan uyg‘un rivojlantirish zarurati. Maqolada O‘zbekistonning konstitutsiyaviy qadriyatlari, “O‘zbekiston - 2030” strategiyasi va 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Taraqqiyot strategiyasida belgilangan inson qadrini ulug‘lash, ma’naviy taraqqiyot, fuqarolik jamiyati, ochiqlik va xavfsizlik tamoyillari globallashuv davridagi mafkuraviy barqarorlikning milliy-nazariy asoslari sifatida izohlanadi. Xulosa sifatida g‘oyaviy-mafkuraviy jarayonlarni boshqarish ma’muriy cheklov emas, balki ilmiy asoslangan ma’rifiy siyosat, axborot savodxonligi, ijtimoiy muloqot va qadriyatlar uzviyligini ta’minlash orqali amalga oshirilishi lozimligi asoslab beriladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Yangi tahrir. 2023-yil 30-aprel kuni o‘tkazilgan referendum asosida qabul qilingan rasmiy matn. - https://constitution.uz/
2. “O‘zbekiston - 2030” strategiyasi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son Farmoni bilan tasdiqlangan. - https://www.davlat.uz/pages/2030_strategy
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son Farmoni. “2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”. - https://president.uz/oz/lists/view/4954
4. Mannheim K. Ideology and Utopia: An Introduction to the Sociology of Knowledge. - London: Routledge, 1936.
5. Gramsci A. Selections from the Prison Notebooks. - New York: International Publishers, 1971.
6. Althusser L. Ideology and Ideological State Apparatuses. In: Lenin and Philosophy and Other Essays. - New York: Monthly Review Press, 1971.
7. Castells M. The Rise of the Network Society. 2nd ed. - Oxford: Wiley-Blackwell, 2010.
8. Habermas J. The Theory of Communicative Action. Vol. 1. - Boston: Beacon Press, 1984.
9. Robertson R. Globalization: Social Theory and Global Culture. - London: SAGE Publications, 1992.

