MEHNAT MIGRATSIYASI VA UY XO‘JALIKLARI DAROMADLARI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK
Abstract
ushbu maqolada mehnat migratsiyasi va uy xo‘jaliklari daromadlari o‘rtasidagi bog‘liqlik O‘zbekiston sharoitida tizimli hamda institutsional yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi mehnat migratsiyasining uy xo‘jaliklari daromadlari hajmi, tarkibi, barqarorligi va qayta taqsimlanish mexanizmlariga ta’sirini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda BMT, XMT, Jahon banki, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki va Milliy statistika qo‘mitasining ochiq ma’lumotlari, shuningdek, O‘zbekiston bo‘yicha maxsus analitik hisobotlar ikkilamchi manba sifatida qo‘llanildi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, mehnat migratsiyasi uy xo‘jaligi daromadlarini faqat miqdor jihatdan oshiruvchi hodisa emas, balki daromad manbalari tarkibini o‘zgartiruvchi, iste’molni silliqlashtiruvchi, kambag‘allik xavfini kamaytiruvchi va mintaqalar kesimida notekis ta’sir ko‘rsatuvchi murakkab ijtimoiy-iqtisodiy mexanizmdir. O‘zbekistonda 2024-yilda transfert daromadlar jami aholi daromadlarining 26,0 foizini, xorijdan kelgan pul o‘tkazmalari esa jami daromadlarning 16,5 foizini tashkil etgani, 2025-yil yanvar–sentabr holatiga ko‘ra bu ko‘rsatkich 21,5 foizga yetgani mehnat migratsiyasi uy xo‘jaliklari farovonligida strukturaviy omilga aylanganini ko‘rsatadi. Maqolada mehnat migratsiyasi–daromad bog‘liqligi to‘g‘ridan to‘g‘ri emasligi, u valyuta kursi, mehnat bozori sharoiti, migrantning huquqiy maqomi, pul o‘tkazmasi kanallari, uy xo‘jaligining demografik tarkibi va hududiy xususiyatlar orqali vositalanishi ilmiy asosda yoritiladi.
References
1. United Nations Department of Economic and Social Affairs. International Migrant Stock 2024: Key Facts and Figures. New York: UN DESA, 2024. URL: https://www.un.org/development/desa/pd/
2. International Labour Organization. ILO Global Estimates on International Migrant Workers: International migrants in the labour force. Fourth edition. Geneva: ILO, 2024. URL: https://www.ilo.org/
3. World Bank. Remittances. Brief. Washington, DC: World Bank, 2024. URL: https://www.worldbank.org/en/topic/migration/brief/remittances-knomad
4. Ratha D., Plaza S., Kim E.J. In 2024, remittance flows to low- and middle-income countries are expected to reach $685 billion, larger than FDI and ODA combined. Washington, DC: World Bank People Move Blog, 2024. URL: https://blogs.worldbank.org/
5. Seitz W. International Migration and Household Well-Being: Evidence from Uzbekistan. Policy Research Working Paper 8910. Washington, DC: World Bank, 2019. URL: https://documents.worldbank.org/
6. World Bank. International Migration from Uzbekistan. Washington, DC: World Bank, 2021. URL: https://documents.worldbank.org/
7. World Bank. Listening to the Citizens of Uzbekistan. Washington, DC: World Bank, 2024. URL: https://www.worldbank.org/en/country/uzbekistan/brief/l2cu
8. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Xalqaro migratsiya va jismoniy shaxslarning valyuta operatsiyalari sharhi. Toshkent, 2026. URL: https://cbu.uz/
9. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston Respublikasida aholi umumiy daromadlari, 2024-yil yakunlari bo‘yicha. Toshkent, 2025. URL: https://stat.uz/
10. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston Respublikasida aholi umumiy daromadlari, 2025-yil yanvar–sentabr. Toshkent, 2025. URL: https://stat.uz/
11. World Bank. Remittances Slowed in 2023, Expected to Grow Faster in 2024. Press release. Washington, DC, 2024. URL: https://www.worldbank.org/
12. World Bank/KNOMAD. Migration and Development Brief 40. Washington, DC: World Bank, 2024. URL: https://www.knomad.org/
13. World Bank Data. Personal remittances, received (% of GDP) – Uzbekistan. Washington, DC, accessed 2026. URL: https://data.worldbank.org/
14. Kakhkharov J. South-South Migration: Remittances of Labour Migrants and Household Expenditures in Uzbekistan. International Migration, 2021. URL: https://onlinelibrary.wiley.com/

